Δημόσιο: τυπικά προσόντα, δεξιότητες και πιστοποιήσεις

Στις πρόσφατες ενδιαφέρουσες κοινοβουλευτικές συζητήσεις για την αναμόρφωση του συστήματος επιλογής προϊσταμένων στο Δημόσιο τέθηκε, μεταξύ άλλων, ο βασικός στρατηγικός προβληματισμός που διαπερνά κάθε σχετική συζήτηση:

Τι πρέπει να μετρά περισσότερο; Οι τίτλοι σπουδών και τα λοιπά τυπικά προσόντα; Η εργασιακή εμπειρία και η άσκηση καθηκόντων ευθύνης; Ή οι πραγματικές δεξιότητες που απαιτεί η άσκηση μιας διευθυντικής θέσης; Ποιο είναι το σωστό μείγμα;

Θα επιχειρήσω να συνοψίσω τις απόψεις που ανέπτυξα στη Βουλή.

α. Το ισχύον σύστημα επιλογής προϊσταμένων δίνει μεγάλη βαρύτητα στα εκπαιδευτικά προσόντα, στην εργασιακή εμπειρία και στον χρόνο άσκησης καθηκόντων ευθύνης ενώ αγνοεί πλήρως τις δεξιότητες του κάθε υποψηφίου. Ο συμπληρωματικός και χρήσιμος θεσμός της συνέντευξης έχει μεταβληθεί σε μια γραφειοκρατική διαδικασία με πρακτικά εκατοντάδων σελίδων για κάθε προκήρυξη και σε ένα είδος προφορικής εξέτασης γνώσεων και όχι διερεύνησης της προσωπικότητας και των δεξιοτήτων των υποψηφίων. Συχνά το αποτέλεσμα είναι να επιλέγονται μεν προδήλως ικανότατα στελέχη, που, όμως, θα επιλέγονταν ούτως ή άλλως και από ένα απλό υπηρεσιακό συμβούλιο, αλλά, από την άλλη, δεν αποτρέπονται λίγες αλλά σε κρίσιμες θέσεις άστοχες επιλογές

β. Προτιμότερη λύση θα ήταν οι συνεντεύξεις που θα διερευνούσαν τις  δεξιότητες όσων διαθέτουν τα περισσότερα τυπικά προσόντα, με τη συνδρομή ψυχομετρικών εργαλείων. Με πιθανολογούμενη, όμως, συμμετοχή 80.000 υποψηφίων, αυτό θα ήταν επιχειρησιακά αδύνατο. Η δεύτερη καλύτερη λύση, κατά τη γνώμη μου, είναι η γραπτή εξέταση της οποίας ο βαθμός, σε συνδυασμό με τα εκπαιδευτικά προσόντα και την προϋπηρεσία/εμπειρία, μπορεί να δώσει καλύτερα αποτελέσματα. Αυτή η λύση υιοθετήθηκε με τον νέο νόμο.

γ. Τα πάντα, όμως, κρίνονται στην πράξη. Το κρισιμότερο σημείο είναι η χρονική διάρκεια υλοποίησης του νόμου. Πριν εμπλακεί το ΑΣΕΠ, πρέπει να προηγηθεί μια σειρά προπαρασκευαστικών ενεργειών και συνεργειών του υπουργείου Εσωτερικών και όλων των υπουργείων και εποπτευόμενων φορέων, με κύριο ζητούμενο τις διαλειτουργικότητες. Ακολούθως, το ΑΣΕΠ θα κληθεί να οργανώσει και να διεξαγάγει μια γραπτή διαγωνιστική διαδικασία μεγάλης διάρκειας δεδομένων των δεκάδων χιλιάδων υποψηφίων. Και αυτό παράλληλα με την υλοποίηση του βασικού και διευρυνόμενου έργου του ΑΣΕΠ, τις προσλήψεις. Θα ακολουθήσει η μοριοδότηση από τα αρμόδια συμβούλια του ΑΣΕΠ των τυπικών προσόντων των υποψηφίων, με βάση τα στοιχεία που θα παράσχουν ηλεκτρονικά οι υπηρεσίες των υπουργείων και η έκδοση της συνολικής βαθμολογίας.

δ. Συνεπώς, η πρώτη εφαρμογή του νέου συστήματος θα απαιτήσει πολύ χρόνο. Η δεύτερη εφαρμογή και οι επόμενες θα είναι συντομότερες, καθώς οι σχετικές διαδικασίες θα έχουν ήδη δρομολογηθεί. Σε ό,τι αφορά το ΑΣΕΠ, θα κάνουμε – όπως πάντα – αυτό που ορίζει ο νόμος, ευελπιστώντας ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς θα ανταπεξέλθουν στον ρόλο τους και προσπαθώντας να μειώσουμε τις επιπτώσεις στις υπόλοιπες διαδικασίες μας.

ε. Το τελικό βέβαια ερώτημα είναι εάν η νέα διαδικασία θα οδηγήσει και σε καλύτερα αποτελέσματα. Κανένα σύστημα δεν έχει εκ των προτέρων εγγυημένα αποτελέσματα. Δεν πρέπει, όμως, να φοβηθούμε τις δεξιότητες γιατί σε αυτές κυρίως κρίνεται η διοικητική ικανότητα των διευθυντικών στελεχών.

Επιπλέον, θα ήθελα να επαναλάβω κάτι που τόνισα εμφατικά στη Βουλή: έχει αρχίσει να υπονομεύεται στην πράξη η αξιοπιστία της πιστοποίησης βασικών τυπικών προσόντων, δηλαδή χειρισμός Η/Υ, γνώση αγγλικών αλλά και των εξ αποστάσεως μεταπτυχιακών προγραμμάτων εξωτερικού. Ο διογκούμενος αριθμός φορέων παροχής σχετικών πιστοποιήσεων για προσλήψεις και προαγωγές καθιστά δυσχερέστατο τον όποιο εποπτικό έλεγχο της λειτουργίας τους.  Επιπλέον, η εισαγωγή της δυνατότητας κατ’ οίκον εξέτασης των υποψηφίων, μια ηλεκτρονική διαδικασία της οποίας η αξιοπιστία δεν είναι ακόμη δεδομένη ούτε σε ευρωπαϊκές μαζικές διαγωνιστικές διαδικασίες, ανοίγει μαύρες τρύπες. Τέτοια κενά ελκύουν το ελληνικό επιχειρηματικό δαιμόνιο…

Οι σοβαροί φορείς πιστοποίησης – και υπάρχουν τέτοιοι – πρέπει πρώτοι να αντιδράσουν. Οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες πρέπει να ενεργοποιηθούν. Το θεσμικό πλαίσιο πιστοποίησης πρέπει να επανεξετασθεί. Και οι πολίτες πρέπει να καταγγέλλουν τέτοιες νοσηρές καταστάσεις.

Κάποτε μαθαίναμε πράγματι αγγλικά και χειρισμό Η/Υ και κάναμε μεταπτυχιακές σπουδές δι’ αλληλογραφίας όταν υπήρχε οικονομικό πρόβλημα, όχι επειδή αποτελούσαν τυπική προϋπόθεση για την πρόσληψη ή την προαγωγή στο Δημόσιο (τότε αρκούσαν οι γνωριμίες) αλλά ως αυτονόητα εφόδια για την προσωπική και επαγγελματική μας ζωή. Τώρα;

Ο δρ Αθανάσιος Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος του ΑΣΕΠ.

Πηγή: TO BHMA

Συντάκτης: Αθανάσιος Παπαϊωάννου